Có những cuộc bầu cử không ồn ào cờ hoa, không rộn ràng loa đài suốt nhiều ngày, nhưng lại gắn bó mật thiết với đời sống thường nhật của mỗi người dân hơn bất kỳ cuộc bầu cử nào khác. Đó là ngày bầu Tổ trưởng tổ dân phố - người mà bà con vẫn gọi thân mật là "cánh tay nối dài" của chính quyền, là người đầu tiên bà con tìm đến khi trong khu dân cư có việc hiếu, việc hỷ, khi con hẻm cần sửa, khi nhà có tranh chấp cần hòa giải, khi có chủ trương mới cần được giải thích cặn kẽ. Ngày 03/8/2026, UBND phường Nam Nha Trang đã ban hành Kế hoạch số 4416/KH-UBND, chính thức khởi động hành trình tìm ra 50 con người như thế cho 50 tổ dân phố trên địa bàn phường, nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Vì sao thời điểm này lại quan trọng đến vậy?
Sau khi thực hiện sắp xếp, tổ chức lại tổ dân phố theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, địa giới hành chính và cách vận hành ở cơ sở đã có nhiều thay đổi. Một đội ngũ Tổ trưởng tổ dân phố được kiện toàn kịp thời, đúng người, đúng chuẩn không chỉ là việc "cho có đủ chức danh", mà là điều kiện tiên quyết để 50 tổ dân phố hoạt động ổn định, thông suốt, để công tác quản lý, cải cách hành chính, chuyển đổi số và các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh tại từng khu dân cư không bị đứt gãy, chậm trễ. Nói cách khác, chọn đúng người làm Tổ trưởng lúc này chính là đặt viên gạch đầu tiên cho một giai đoạn vận hành mới ở cơ sở.
Tổ trưởng tổ dân phố - phải là người bà con thật sự tin
Không phải ai cũng có thể đứng ra gánh vác vai trò này. Theo Kế hoạch, người được giới thiệu ứng cử Tổ trưởng tổ dân phố phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn quy định tại Điều 7 Quy chế tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh (ban hành kèm Quyết định số 49/2026/QĐ-UBND ngày 29/6/2026 của UBND tỉnh) - một bộ tiêu chuẩn không hề dễ dàng, bởi lẽ người Tổ trưởng phải "vác" trên vai nhiều trọng trách cùng lúc.
Trước hết, đó phải là người đang thực sự sinh sống, gắn bó với chính tổ dân phố mình ứng cử, đủ 21 tuổi trở lên, ưu tiên người trong độ tuổi lao động, có sức khỏe và tinh thần trách nhiệm để đảm đương công việc, và không quá 65 tuổi tại thời điểm giới thiệu bầu. Nhưng tiêu chuẩn về tuổi tác, sức khỏe chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ, và cũng là điều cốt lõi nhất, chính là phẩm chất chính trị, đạo đức - người đó và cả gia đình phải thực sự gương mẫu, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, phải là người có uy tín, được chính bà con lối xóm tín nhiệm chứ không phải do ai "gán" cho.
Bên cạnh đó, người ứng cử cần có trình độ văn hóa từ trung học phổ thông trở lên, được khuyến khích có chuyên môn từ trung cấp trở lên phù hợp với công việc của tổ dân phố; có năng lực, kinh nghiệm và phương pháp vận động, tổ chức Nhân dân, biết cách hòa giải, xử lý những tình huống phát sinh ngay trong lòng khu dân cư - những việc tưởng nhỏ nhưng nếu không khéo léo, va chạm nào cũng có thể trở thành mâu thuẫn kéo dài. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang len lỏi vào từng ngóc ngách đời sống, Tổ trưởng tổ dân phố hôm nay còn cần có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, biết lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê, báo cáo theo đúng quy định. Và một điều kiện bắt buộc: người ứng cử không được đang trong thời gian bị xử lý kỷ luật, bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay đang chấp hành bản án, quyết định của Tòa án.
Rõ ràng, chiếc "ghế" Tổ trưởng tổ dân phố không dành cho bất kỳ ai muốn là được. Đó phải là người vừa có tâm, vừa có tầm, vừa có sự tín nhiệm thật sự từ những người hàng xóm, láng giềng đã sống cùng mình bao năm qua.
Quyền làm chủ thuộc về chính người dân
Và đây mới là điều đáng nói nhất: người quyết định ai sẽ là Tổ trưởng tổ dân phố của mình, không ai khác, chính là Nhân dân. Kế hoạch quy định rõ, người tham gia bầu là đại diện của từng hộ gia đình trong tổ dân phố - mỗi nhà cử một người đại diện, có đủ năng lực hành vi dân sự, đứng ra thay mặt các thành viên trong gia đình mình để tham gia cuộc họp cộng đồng dân cư, trực tiếp biểu quyết chọn ra người mình tin tưởng. Và để một người trúng cử, không phải chỉ cần "nhỉnh hơn" người khác một chút, mà phải nhận được sự tán thành của trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình trong toàn tổ dân phố - nghĩa là phải thực sự được đa số bà con công nhận.
Đây chính là hình thức sinh động nhất của dân chủ ở cơ sở, là dịp để mỗi người dân thực hiện quyền làm chủ trực tiếp của mình - không phải trên giấy tờ, mà bằng chính lá phiếu, chính tiếng nói tại cuộc họp cộng đồng dân cư nơi mình sinh sống. Toàn bộ quá trình, từ việc rà soát, lập danh sách đại diện hộ gia đình, giới thiệu người ứng cử, đến tổ chức cuộc họp, biểu quyết, xác định kết quả, đều phải được thực hiện công khai, minh bạch, đúng trình tự, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy phường, sự phối hợp của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường và sự quản lý của UBND phường.
Đếm ngược đến ngày hội của khu phố
Ngày bầu Tổ trưởng tổ dân phố đã được ấn định: Chủ nhật, ngày 23/8/2026 - một ngày cuối tuần, để bà con có thể thu xếp thời gian, cùng có mặt đông đủ tại cuộc họp cộng đồng dân cư của tổ mình. Trước đó, các bước chuẩn bị đang được các tổ dân phố, Ban Công tác Mặt trận, Công an phường và các lực lượng liên quan khẩn trương triển khai: rà soát, công khai danh sách đại diện hộ gia đình; giới thiệu người ứng cử; thành lập Tổ bầu cử; đẩy mạnh tuyên truyền trong những ngày cao điểm trước ngày bầu, để không một hộ gia đình nào đứng ngoài cuộc, không một tiếng nói nào bị bỏ sót.
Chọn đúng người, đúng lúc, bằng chính lá phiếu của mình - đó không chỉ là quyền, mà còn là trách nhiệm của mỗi người dân phường Nam Nha Trang trong ngày 23/8 sắp tới. Bởi lẽ, người Tổ trưởng mà bà con nhân dân lựa chọn hôm nay sẽ chính là người đồng hành cùng khu dân cư suốt cả một nhiệm kỳ năm năm tới.
