UBND PHƯỜNG NAM NHA TRANG

Áp dụng vào thực tiễn đổi mới giáo dục trong thời kỳ hội nhập và chuyển đổi số

Ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh (nguồn Internet)

Trong giai đoạn phát triển mới, khi khoa học- công nghệ và tri thức nhân loại đang thay đổi từng ngày, giáo dục Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp bách phải đổi mới toàn diện và sâu sắc. Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng xác định giáo dục - đào tạo cùng khoa học - công nghệ là động lực then chốt của phát triển đất nước, là “quốc sách hàng đầu”. Trong bối cảnh đó, đội ngũ nhà giáo chính là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục, là hạt nhân kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo vì thế vẫn giữ nguyên giá trị thời sự, là nền tảng lý luận và kim chỉ nam cho chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Ngay sau ngày đất nước giành độc lập, 8-10-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh thành lập ngành sư phạm Việt Nam, bước đi có ý nghĩa mở đường cho sự nghiệp giáo dục mới. Người khẳng định: “Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này là nâng cao dân trí” (Tập 4, tr. 50), và nhấn mạnh: đội ngũ nhà giáo chính là lực lượng đi đầu thực hiện sứ mệnh ấy.

Với Người, nghề dạy học mang cả ý nghĩa trước mắt và tầm vóc lâu dài: “Bồi dưỡng thế hệ công dân, cán bộ sau này làm tốt thì thế hệ sau này có ảnh hưởng rất tốt; làm không tốt thì sẽ có ảnh hưởng không tốt đến thế hệ sau” (I). Người tôn vinh những thầy giáo tận tụy là “anh hùng vô danh” của đất nước (Tập 11, tr. 453).

Tư tưởng Hồ Chí Minh về người thầy thể hiện ở những yêu cầu rõ ràng: (1) Kiên định lý tưởng, tuyệt đối trung thành với sự nghiệp cách mạng; (2) Giữ gìn và phát huy khối đoàn kết trong nhà trường và với Nhân dân; (3) Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Bên cạnh đó, Người luôn coi trọng việc học tập lý luận, nhấn mạnh rằng học chủ nghĩa Mác - Lênin là để biết cách xử trí mọi việc, ứng xử với con người và tự rèn mình (Tập 8, tr. 275). Người đặt yêu cầu cao về đạo đức và chuyên môn, coi nhà giáo là tấm gương sáng cho học trò. Một nét nổi bật trong tư tưởng của Người là tinh thần tự học. Bác từng nói: “Tôi năm nay 71 tuổi, ngày nào cũng phải học… Không học thì không theo kịp” (Tập 12, tr. 516). Theo Bác, học không chỉ diễn ra trên bục giảng, mà ở mọi hoàn cảnh, mọi công việc. Nhà giáo phải vừa học để nâng cao trình độ, vừa biết hướng dẫn học trò cách tự học, học suốt đời.

Về phương pháp giáo dục, Hồ Chí Minh khẳng định: học phải đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn bó với xã hội, kết hợp chặt chẽ giáo dục của gia đình, nhà trường và xã hội. Đào tạo giáo viên phải gắn mục tiêu dân tộc với yêu cầu của Nhà nước, chú trọng phương pháp giúp học trò “hiểu chóng, nhớ lâu, tiến bộ nhanh” (Tập 10, tr. 605).

Người cũng nhắc nhở phải chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của giáo viên, coi đó là điều kiện để họ cống hiến hết mình. Quán triệt tư tưởng đó, Đảng yêu cầu các cấp ủy, chính quyền chăm lo nhà trường về cơ sở vật chất, chế độ chính sách, môi trường sư phạm, nhằm xây dựng đội ngũ nhà giáo đủ đức, đủ tài.

Bước vào giai đoạn hiện nay, Đảng xác định giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển. Văn kiện Đại hội XIII nhấn mạnh: xây dựng đồng bộ thể chế, chính sách để thực hiện hiệu quả chủ trương coi giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ là động lực then chốt của phát triển đất nước. Tuy nhiên, cơ chế đầu tư thời gian qua chưa tương xứng, đặt ra yêu cầu cấp bách phải nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.

Để đáp ứng yêu cầu mới, cần tập trung:

Một là: Hoàn thiện chính sách đãi ngộ, tôn vinh nghề giáo.

Hai là: Đầu tư phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý cả về lượng, cơ cấu và chất.

Ba là: Tăng cường cơ sở vật chất, kỹ thuật, tài chính để đổi mới phương pháp dạy học phù hợp kỷ nguyên số.

Bốn là: Mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế để nâng tầm tri thức và tư duy giáo dục.

Năm là: Bồi dưỡng kiến thức chính trị, thời sự cho đội ngũ giáo viên.

Sáu là: Thúc đẩy cơ chế tự chủ giáo dục, gắn trách nhiệm xã hội với chất lượng đào tạo.

Tự chủ, nếu được triển khai bài bản, sẽ tạo động lực đổi mới, nâng cao chất lượng và uy tín cơ sở giáo dục, đồng thời cải thiện đời sống nhà giáo. Nhà nước cần tập trung đầu tư trọng điểm cho một số cơ sở giáo dục đại học chất lượng cao, song song với khuyến khích hợp tác công - tư và mô hình quản trị hiện đại ở các cơ sở khác.

Ngày nay, trong bối cảnh toàn cầu hóa và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, giáo dục Việt Nam không chỉ đối diện với những thách thức về đổi mới phương pháp, nội dung, mà còn phải cạnh tranh để thu hút và giữ chân nhân tài trong ngành sư phạm. Nguồn lực đầu tư, cơ chế quản lý và chính sách đãi ngộ cho nhà giáo vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để tương xứng với trọng trách và sứ mệnh của nghề dạy học.

Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện hiện nay nghĩa là (1)Kiên định mục tiêu giáo dục con người toàn diện cả về đức, trí, thể, mỹ, lao động; (2) Đặt phát triển đội ngũ nhà giáo vào vị trí trung tâm của cải cách giáo dục; (3) Xây dựng cơ chế, chính sách vừa tạo động lực phấn đấu, vừa bảo đảm đời sống vật chất, tinh thần cho thầy cô; (4) Mở rộng hợp tác quốc tế, tiếp thu tinh hoa giáo dục nhân loại nhưng giữ vững bản sắc Việt Nam.

Đó không chỉ là yêu cầu của thời đại, mà còn là sự cụ thể hóa tư tưởng của Bác Hồ: lấy con người làm gốc, lấy giáo dục làm nền, lấy thầy cô giáo làm lực lượng quyết định để chấn hưng và nâng tầm dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đưa Việt Nam tiến bước vững chắc trên con đường phát triển phồn vinh, hạnh phúc.