Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh, trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở thành công cụ hỗ trợ hữu ích trong xử lý công việc, tổng hợp thông tin, soạn thảo văn bản và nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước. Tuy nhiên, việc sử dụng các công cụ AI trực tuyến chưa được kiểm soát, đặc biệt khi đưa dữ liệu công vụ lên các nền tảng bên ngoài, có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn thông tin và lộ lọt dữ liệu.
1. Cảnh giác với nguy cơ lộ lọt dữ liệu khi sử dụng AI
Hiện nay, nhiều công cụ AI có khả năng hỗ trợ soạn thảo văn bản, tóm tắt tài liệu, phân tích dữ liệu và đề xuất nội dung nhanh chóng. Tuy nhiên, khi sử dụng các nền tảng này, người dùng có thể vô tình cung cấp thông tin nội bộ, tài liệu chưa công khai hoặc dữ liệu cá nhân của tổ chức, công dân cho các hệ thống bên ngoài.
Đối với hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước, những thông tin như hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính, dữ liệu định danh cá nhân, thông tin liên quan đến đất đai, hộ tịch, tài chính, tài liệu chỉ đạo, điều hành và các thông tin nghiệp vụ khác cần được quản lý, bảo vệ theo đúng quy định.
Việc sao chép, tải lên hoặc chia sẻ những dữ liệu này cho các công cụ AI chưa được đánh giá, cho phép sử dụng có thể dẫn đến nguy cơ mất quyền kiểm soát thông tin, lộ lọt dữ liệu và phát sinh trách nhiệm đối với cá nhân, đơn vị có liên quan.
2. Không mặc nhiên tin tưởng vào nội dung do AI tạo ra
Bên cạnh nguy cơ mất an toàn thông tin, AI còn có thể tạo ra nội dung không chính xác, trích dẫn sai nguồn, viện dẫn văn bản pháp luật không phù hợp hoặc đưa ra những nhận định thiếu căn cứ. Những sai lệch này có thể ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu, công tác quản lý nhà nước và quá trình giải quyết công việc cho tổ chức, cá nhân.
Vì vậy, nội dung do AI tạo ra chỉ nên được xem là nguồn tham khảo, không thay thế việc nghiên cứu văn bản pháp luật, kiểm tra tài liệu gốc và đánh giá chuyên môn của cán bộ, công chức. Trước khi sử dụng trong báo cáo, văn bản hành chính hoặc tham mưu giải quyết công việc, người sử dụng phải chủ động kiểm chứng thông tin, đối chiếu căn cứ pháp lý và chịu trách nhiệm về nội dung được trình bày, đề xuất.
3. Cán bộ, công chức cần thực hiện nghiêm các nguyên tắc sử dụng AI an toàn
Để phát huy hiệu quả của trí tuệ nhân tạo, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin trong hoạt động công vụ, cán bộ, công chức, viên chức cần lưu ý thực hiện các nguyên tắc sau:
- Không đưa dữ liệu công vụ lên nền tảng AI chưa được phép sử dụng: Không tải lên hoặc nhập thông tin thuộc bí mật nhà nước, dữ liệu cá nhân, hồ sơ công dân, tài liệu nội bộ và các thông tin hạn chế tiếp cận vào công cụ AI khi chưa được phép và chưa bảo đảm các điều kiện an toàn theo quy định.
- Sử dụng công cụ AI đúng mục đích, đúng quy định: Ưu tiên các nền tảng, giải pháp AI được cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, hướng dẫn hoặc cho phép sử dụng; tuân thủ quy định của cơ quan về bảo vệ bí mật nhà nước, an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quản lý tài liệu công vụ.
- Kiểm tra, xác minh mọi nội dung do AI cung cấp: Đối chiếu số liệu, nguồn trích dẫn, văn bản pháp luật và các thông tin liên quan trước khi sử dụng. Không sao chép nguyên trạng nội dung do AI tạo ra để ban hành văn bản hoặc làm căn cứ giải quyết thủ tục hành chính khi chưa được kiểm chứng.
- Bảo đảm con người giữ vai trò quyết định: AI chỉ là công cụ hỗ trợ; cán bộ, công chức phải trực tiếp xem xét, đánh giá, chỉnh sửa và chịu trách nhiệm về sản phẩm công việc. Không giao hoàn toàn cho AI thực hiện các nhiệm vụ đòi hỏi thẩm quyền, phán đoán chuyên môn hoặc quyết định hành chính của con người.
- Chủ động phát hiện, báo cáo nguy cơ mất an toàn thông tin: Khi phát hiện việc sử dụng AI không đúng quy định, có dấu hiệu lộ lọt dữ liệu hoặc phát sinh sự cố liên quan đến thông tin công vụ, cần kịp thời báo cáo người có thẩm quyền và bộ phận phụ trách công nghệ thông tin, an toàn thông tin để được hướng dẫn xử lý.
4. Sử dụng AI có trách nhiệm, góp phần xây dựng chính quyền số an toàn, hiệu quả
Ứng dụng AI trong cơ quan nhà nước là xu hướng tất yếu, góp phần đổi mới phương thức làm việc, nâng cao năng suất và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc ứng dụng phải đi đôi với quản lý rủi ro, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm trách nhiệm của người thực thi công vụ.
UBND phường Nam Nha Trang khuyến nghị cán bộ, công chức, viên chức nâng cao nhận thức về an toàn thông tin, chủ động tìm hiểu hướng dẫn sử dụng AI an toàn và không tự ý sử dụng các công cụ chưa được kiểm soát để xử lý tài liệu, dữ liệu công vụ.
Sử dụng AI thông minh là biết khai thác lợi ích của công nghệ, đồng thời nhận diện và kiểm soát những rủi ro có thể phát sinh. Mỗi cán bộ, công chức cần đề cao trách nhiệm trong bảo vệ dữ liệu, giữ gìn kỷ luật công vụ và bảo đảm thông tin của cơ quan, tổ chức, công dân được quản lý, sử dụng đúng quy định.
Đây là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm xây dựng chính quyền số tại phường Nam Nha Trang theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, an toàn và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.