UBND PHƯỜNG NAM NHA TRANG

Ngày Khánh Hòa được giải phóng, góp phần giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975), là thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh đạo, là trang sử hào hùng của dân tộc ta, của Đảng bộ và Nhân dân Khánh Hòa trên con đường dựng nước và giữ nước, đã mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Mốc son sáng ngời

Trước sự thất bại nặng nề của Mỹ và trên cơ sở so sánh tương quan lực lượng giữa ta và địch, cuối năm 1974, Bộ Chính trị Trung ương Đảng hạ quyết tâm giải phóng hoàn toàn miền Nam. Thực hiện chủ trương này, tháng 2-1975, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa đã họp bàn biện pháp thực hiện Chỉ thị của Khu ủy và chuẩn bị tốt các mặt phối hợp giải phóng các huyện. Tháng 3-1975, quân ta mở chiến dịch Tây Nguyên, chiến dịch Huế - Đà Nẵng, sau khi lực lượng chủ lực của ta đánh chiếm Buôn Ma Thuột, cắt đứt đường 21; địch bất lực, ta chiếm luôn quận lỵ Khánh Dương vào ngày 22-3. Ngày 31-3-1975, Bộ Chính trị họp, nhận định: “Cuộc Tổng tiến công chiến lược đã giành được thắng lợi vô cùng to lớn… Thời cơ chiến lược tiến hành tổng công kích, tổng khởi nghĩa vào sào huyệt của địch đã chín muồi” và quyết định mở cuộc tổng tiến công và nổi dậy giải phóng Sài Gòn trong thời gian sớm nhất, tốt nhất là trong tháng 4, với tư tưởng chỉ đạo là “thần tốc, táo bạo, bất ngờ, chắc thắng”.

Xe tăng quân giải phóng tiến vào giải phóng Nha Trang ngày 2-4-1975. Ảnh tư liệu TTXVN

Sáng 31-3, Sư đoàn 10 chủ lực của ta từ phía tây thừa thắng tiến quân về phía đông. Tại huyện Ninh Hòa (nay là các xã, phường của Ninh Hòa), đội vũ trang công tác và du kích cùng Nhân dân địa phương nổi dậy ở nhiều xã, ngày 1-4 Ninh Hòa giải phóng. Từ ngày 1 đến 2-4, vùng nông thôn và thị trấn Vạn Giã, Vạn Ninh được giải phóng. Địch ở Nha Trang nhốn nháo tháo chạy. Các đội vũ trang và cơ sở của ta trong thị xã đã chủ động bảo vệ các cơ sở kinh tế, quân sự quan trọng. 17 giờ ngày 2-4-1975, Sư đoàn 10 có sự phối hợp với quân dân địa phương tiến vào giải phóng thị xã Nha Trang, tiếp theo là Vĩnh Xương, Diên Khánh. Ngày 3-4, giải phóng thị xã Cam Ranh và khu liên hợp quân sự Cam Ranh; 58.000 quân địch tại Khánh Hòa hoàn toàn tan rã.

Tại tỉnh Ninh Thuận (cũ), sau thất bại liên tiếp trên chiến trường Tây Nguyên và các tỉnh dọc duyên hải miền Trung, Ngụy quyền Sài Gòn hoang mang cực độ, ra lệnh rút quân lui về co cụm, lập Bộ tư lệnh tiền phương, xây dựng “Tuyến phòng thủ từ xa” bảo vệ Sài Gòn, lấy Du Long - cách thị xã Phan Rang 30km về phía bắc làm nơi chốt chặn chủ yếu; quyết tử thủ ở 2 tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận. Tại đây, địch tăng cường tập trung lực lượng, gồm Sư đoàn không quân số 6, 2 trung đoàn và tiểu đoàn bộ binh, 1 liên đoàn biệt động quân, 2 chi đoàn xe tăng, 1 hạm đội ở ngoài khơi sẵn sàng chi viện. Với “Tuyến phòng thủ từ xa”, chúng hòng củng cố lại tinh thần binh lính sau hàng loạt thất bại thảm hại trên các chiến trường, ngăn chặn thế tiến công thần tốc của quân ta; bảo vệ từ xa bộ máy đầu não Ngụy quyền tại Sài Gòn trước nguy cơ bị sụp đổ hoàn toàn.

Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, Khu ủy và Quân khu 6 chỉ đạo Tỉnh ủy Ninh Thuận (cũ): “Thời cơ đã đến, Tỉnh ủy Ninh Thuận phải phát huy mọi lực lượng ở đồng bằng và căn cứ, tiến ngay ra phía trước tấn công địch, hỗ trợ quần chúng nổi dậy phá ấp, phá kềm, giải phóng quê hương”.

Chiều 7-4-1975, tại Tháp Chàm, trong lúc tinh thần địch hoang mang rối loạn, lực lượng ta khống chế bọn tề điệp, ác ôn và dân vệ. Đến 19 giờ cùng ngày, lực lượng vũ trang thị xã và du kích mật tấn công Trại Nguyễn Hoàng, Ga Tháp Chàm, Cầu Móng, ngã ba Tháp Chàm và quận lỵ Bửu Sơn. Địch ở sân bay Thành Sơn tung lực lượng ra phản kích quyết liệt. Đại đội 311 được dân quân du kích và Nhân dân xóm Dừa giúp đỡ đã anh dũng chiến đấu suốt 2 ngày đêm trong lòng địch, đánh lui 16 đợt phản kích của chúng. Để đập tan tuyến phòng thủ từ xa của địch, Thượng tướng Lê Trọng Tấn - Tư lệnh cánh quân duyên hải quyết định sử dụng Sư đoàn 3 của Quân khu 5, Trung đoàn 25 Tây Nguyên và Quân khu 6, tăng cường 2 đại đội đặc công và công binh cùng với các lực lượng của Ninh Thuận chuẩn bị tấn công “Tuyến phòng thủ từ xa”. Tỉnh ủy Ninh Thuận hạ quyết tâm cao nhất, lãnh đạo bộ đội địa phương, dân quân du kích, Nhân dân trong tỉnh phối hợp với các lực lượng chủ lực của Trung ương và Quân khu chi viện, vùng lên tấn công và nổi dậy đánh đổ chế độ Mỹ - Ngụy, giải phóng tỉnh nhà.

Quân giải phóng đánh chiếm sân bay Thành Sơn. Ảnh tư liệu TTXVN

Sáng 14-4-1975, tiếng pháo công kích của đại quân ta bắt đầu bắn vào điểm chốt của địch ở Bà Râu, Suối Đá, Kiền Kiền, Ba Tháp, Núi Đất và sân bay Thành Sơn. Đến 7 giờ sáng 14-4-1975, Sư đoàn 3 bộ binh ta tấn công chiếm quận lỵ Du Long và các vị trí Bà Râu, Suối Vang, Suối Đá, tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch tại đây; đồng thời bẻ gãy nhiều đợt phản công của chúng hòng giữ “Tuyến phòng thủ từ xa”. Sáng 16-4-1975, lệnh tấn công được phát ra, lực lượng ta chia làm 3 mũi chính: Mũi thứ nhất có xe tăng dẫn đầu tiến theo Quốc lộ 1, sau khi đánh chiếm Phan Rang sẽ tiến lên sân bay Thành Sơn từ hướng nam; mũi thứ 2 từ hướng tây bắc đánh thẳng vào sân bay Thành Sơn; mũi thứ 3 đánh chiếm cảng Ninh Chử, không cho địch tháo chạy ra biển. Phối hợp với quân chủ lực, lực lượng 311 ở núi Cà Đú xuất kích, đánh tạt vào sườn quân địch đang tháo chạy. Ở hướng tây bắc, 2 đại đội đặc công và công binh Quân khu 6 phối hợp với lực lượng địa phương chọc thẳng xuống Phước Thiện, Ninh Quý, vượt qua Cầu Sắt vào khu vực Bảo An - Tháp Chàm. Đến 9 giờ 30 phút ngày 16-4-1975, cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên đỉnh Tòa hành chính - cơ quan đầu não của chính quyền ngụy tại Ninh Thuận, đánh dấu tỉnh Ninh Thuận hoàn toàn được giải phóng. Việc đập tan tuyến phòng thủ từ xa bảo vệ Sài Gòn đã tạo điều kiện thuận lợi để đại quân ta tiến công, góp phần quan trọng vào việc giải phóng Sài Gòn, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Sau khi được giải phóng, Khánh Hòa trở thành bàn đạp quan trọng của chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Đồng thời quân và dân Khánh Hòa cùng các lực lượng thuộc Quân khu 5 và bộ đội hải quân, lần lượt giải phóng các đảo Song Tử Tây, Sơn Ca, Nam Yết, Sinh Tồn... Ngày 29-4-1975, toàn bộ quần đảo Trường Sa được giải phóng. Ngày 30-4-1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Xe tăng của quân giải phóng tiến vào Sài Gòn ngày 30-4-1975. Ảnh tư liệu

Vươn mình trong kỷ nguyên mới

Từ sau ngày giải phóng, cùng với cả nước, với truyền thống đấu tranh anh dũng, được rèn luyện thử thách trong quá trình đấu tranh cách mạng, toàn Đảng bộ, toàn dân, toàn quân Khánh Hòa tập trung khắc phục hậu quả chiến tranh, từng bước khôi phục và phát triển kinh tế. Sau 51 năm kể từ ngày giải phóng, 40 năm thực hiện đường lối đổi mới, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Khánh Hòa đã phát huy truyền thống anh hùng, đoàn kết, nhất trí, năng động, sáng tạo, nêu cao bản lĩnh, khí phách của vùng đất, con người Khánh Hòa, nỗ lực khắc phục khó khăn, khai thác hiệu quả các tiềm năng, thế mạnh, phấn đấu đạt được những thành tựu to lớn, làm cho tỉnh nhà có những chuyển biến toàn diện trên mọi mặt đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội.

Một góc Nha Trang. Ảnh ĐÌNH LÂM

Nhìn lại nhiệm kỳ 2020 - 2025, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân tỉnh Khánh Hòa đã phát huy truyền thống đoàn kết, chung sức, đồng lòng đạt được nhiều thành tựu. Tỉnh đã đổi mới mạnh mẽ công tác quán triệt và ban hành các nghị quyết, chương trình kế hoạch cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết, kết luận của Trung ương phù hợp với thực tiễn tại địa phương. Đổi mới về tư duy; sáng tạo về cách làm; thích ứng chủ động; lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo. Huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn Đảng bộ, toàn dân, toàn quân trong tỉnh đoàn kết, chủ động, sáng tạo, tận dụng các nền tảng đã được tạo dựng, các cơ hội mới, khắc phục mọi khó khăn, nỗ lực phấn đấu và đạt nhiều kết quả quan trọng, hoàn thành khá toàn diện các mục tiêu, chỉ tiêu nhiệm vụ Nghị quyết Đại hội Đảng bộ nhiệm kỳ 2020 - 2025 đề ra.

Đặc biệt, trong năm 2025 - năm thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy, cả nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, từ ngày 1-7-2025, theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12-6-2025 của Quốc hội, tỉnh Ninh Thuận và tỉnh Khánh Hòa chính thức hợp nhất để hình thành tỉnh Khánh Hòa mới với diện tích hơn 8.500km², dân số hơn 2,2 triệu người. Đây không chỉ đơn thuần là sự thay đổi về địa giới hành chính mà còn là dấu mốc lịch sử tạo nên không gian phát triển to lớn hội tụ đủ “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”, sẵn sàng để bứt phá mạnh mẽ. Với tinh thần đoàn kết một lòng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã nỗ lực và đã đạt được những kết quả toàn diện, khá đồng bộ trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị. Việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai với tinh thần đổi mới sáng tạo, quyết liệt, khẩn trương, đồng bộ.

Phan Rang hôm nay. Ảnh: TRẦN DUY

Tỉnh đã tổ chức thành công đại hội đảng bộ các cấp và Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, xác định mục tiêu trước năm 2030, Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; trung tâm dữ liệu của quốc gia và khu vực; tăng trưởng kinh tế hai con số, là một cực tăng trưởng cao của cả nước. Hệ thống đô thị phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, bền vững, giàu bản sắc với một số đô thị đẳng cấp quốc tế. Kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ, hiện đại, hiệu quả. Nhân dân được thụ hưởng mức sống cao, hiền hòa và hạnh phúc. Hệ sinh thái và cảnh quan thiên nhiên, môi trường được bảo vệ; có năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu. Xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện. Quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển, đảo được bảo đảm vững chắc.

Để tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của tỉnh, Tỉnh ủy đã ban hành Nghị quyết số 01-NQ/TU, ngày 14-7-2025 về tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2025 - 2030 nhằm hiện thực hóa mục tiêu “Nâng tầm phát triển, tăng trưởng kinh tế hai con số, là cực tăng trưởng cao của cả nước, Nhân dân có mức sống cao, hiền hòa và hạnh phúc”. Trong đó, tập trung 4 trụ cột động lực tăng trưởng: Công nghiệp; năng lượng; du lịch, dịch vụ; đô thị, xây dựng và giải quyết ba điểm nghẽn về: Hạ tầng chiến lược; chất lượng nguồn nhân lực; các công trình dự án, vụ việc, vụ án tồn đọng kéo dài.

Cảng Quốc tế Nam Vân Phong. Ảnh: ĐÌNH LÂM

Với sự lãnh đạo toàn diện, sâu sát của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy; sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận, tham gia tích cực của Nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh năm 2025 đạt nhiều kết quả quan trọng. Tỉnh đã hoàn thành đạt và vượt 21/22 chỉ tiêu kinh tế - xã hội theo Nghị quyết của HĐND tỉnh. Kinh tế tăng trưởng khá trong bối cảnh có nhiều khó khăn, thách thức (lũ lụt...): Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh tăng khoảng 7,11%; thu ngân sách nhà nước đạt 38.926 tỷ đồng, vượt 31,9% so với dự toán được Trung ương giao và tăng 53,6% so với năm 2024. Các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội được quan tâm thường xuyên, đầy đủ, kịp thời; an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội được giữ vững và tăng cường…

Với tinh thần quyết tâm cao, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã chủ động ban hành sớm Chương trình hành động số 15-CTr/TU, ngày 27-2-2026 thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Với quan điểm: Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; việc triển khai các chủ trương, chính sách phải bám sát tinh thần Đại hội XIV của Đảng. Phát triển nhanh đi đôi với bền vững; tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ, công bằng xã hội. Lấy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và kinh tế biển làm động lực chủ đạo. Lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; nâng cao chất lượng quản trị công. Tăng cường xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; siết chặt kỷ luật, kỷ cương. Xây dựng quốc phòng, an ninh và chủ quyền biển, đảo được bảo đảm vững chắc. Trên cơ sở bám sát quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, định hướng phát triển, nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược, bảo đảm phù hợp với tình hình thực tiễn của tỉnh, Chương trình hành động xác định gần 200 nhiệm vụ cụ thể trên tất cả các lĩnh vực nhằm hiện thực hóa mục tiêu, phấn đấu sớm đưa tỉnh Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Cử tri đi bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: N.V

Đặc biệt, tỉnh đã lãnh đạo tổ chức thành công cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh, với không khí phấn khởi, dân chủ, bình đẳng, đúng pháp luật, thực sự là ngày hội non sông, ngày hội lớn của toàn dân.

Kỷ niệm 51 năm Giải phóng tỉnh Khánh Hòa (4-1975 – 4-2026), 51 Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 – 30-4-2026) là dịp để chúng ta ôn lại trang sử vẻ vang, truyền thống đấu tranh hào hùng của dân tộc Việt Nam nói chung, của Đảng bộ và Nhân dân Khánh Hòa nói riêng; đồng thời nhận thức sâu sắc hơn giá trị, những bài học kinh nghiệm được tổng kết từ trong thực tiễn đấu tranh của dân tộc; thể hiện sự tri ân đối với các thế hệ cha anh, của đồng bào, đồng chí khắp mọi miền đất nước đã góp sức người, sức của và xương máu, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng đất nước, giải phóng tỉnh Khánh Hòa, cũng như trong xây dựng và phát triển tỉnh nhà.

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, tiếp tục phát huy mạnh mẽ hào khí cách mạng của Đại thắng mùa Xuân 1975, phát huy các giá trị, những thành tựu của đất nước, của tỉnh Khánh Hòa đã đạt được qua 40 năm đổi mới và từ khi giải phóng đến nay, Đảng bộ, chính quyền, quân và dân Khánh Hòa sẽ tiếp tục chung sức, đồng lòng, nỗ lực quyết tâm vượt qua khó khăn, thách thức, tranh thủ tối đa thời cơ, thuận lợi, đẩy lùi nguy cơ, thách thức, tăng tốc, bứt phá thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, sớm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trở thành một cực tăng trưởng mạnh, Nhân dân có mức sống cao, hiền hòa và hạnh phúc. Đó không chỉ là mục tiêu mà còn là khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới, là ý chí của toàn Đảng bộ và Nhân dân tỉnh Khánh Hòa và cũng là cách tri ân công lao của các thế hệ đi trước đã hi sinh xương máu để chúng ta có được ngày hôm nay.

N.D (Theo tài liệu tuyên truyền của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Khánh Hòa)